2024ko abenduaren 8ko sarreran, patogenizitate handiko H5N1 influenza birusaren epidemiologian izandako aldaketen berri eman genizuen, baita Euskadin 2022an eta 2023an detektatutako kasuen berri ere. Urtebete geroago, egoerak kezkagarria izaten jarraitzen du, eta NEIKERen lanean jarraitzen dugu Foru Aldundiekin eta Eusko Jaurlaritzarekin batera, patogenizitate handiko hegazti-influenza zaintzeko.
2024an Euskadin eta Espainian kutsatutako hegaztirik detektatu ez bazen ere, 2025eko uztailean hasi ginen gure lurraldean kaio hankahorien lehen kasuak identifikatzen.
2025ean, Euskadin 509 basa-hegaztiren eta 214 baserri-hegaztiren laginak aztertu dira. Baserriko hegaztien lagin guztiak negatiboak izan diren bitartean, patogenotasun handiko influenza birusa aurkitu da zenbait hegazti basatitan, eta horietako batzuetan hilkortasun handia dagoela ikusi da. Intzidentzia handiena kaio hankahorietan hauteman da (H5N1 azpimotaren 2.3.4.4.b kladoaren 42 ale positibo eta hilkortasun handia), eta beste zortzi espezietan detekzio esporadikoagoak egin dira (1-3 ale infektatu): zikoina zuria, antzara arrunta, mokozabal zuria, basahatea, zapelatz arrunta, lertxun hauskara, ahate mokozabala eta antxeta mokogorria. Kasu gehienak abuztuan eta irailean detektatu dira, baina abenduaren erdialdera arte hegazti basati positiboak aurkitu izan dira. Harrezkero, laginak etengabe aztertzen jarraitzen diren arren, ez da ale positibo gehiago aurkitu. Bestalde, uztailean, hegazti basatien foku bat detektatu zen berreskuratze-zentro batean, eta, horren ondorioz, kontrol-neurriak ezarri ziren, bai zentroan, bai inguruan, birusaren hedapena saihesteko.
2025ean, patogenizitate txikiko influenza birusarekin kutsatutako 3 hegazti-espezietako 9 indibiduo detektatu dira Euskadin (H7 eta H5 ez diren azpimotak): basahatea, kaio hankahoria eta sai arrea. Nahiz eta tipatzea eta jarraipena funtsezkoak diren jarraipen epidemiologikorako, birusaren aldaera hauek ez dira arriskutsuak basa-hegaztientzat edo etxekoentzat.
Espainian detektatutako kasuei dagokienez, 15 foku jakinarazi dira oilategiko hegaztietan 2025ean, eta 2, 2026tik aurrera. Halaber, bost foku aurkitu dira hegazti gatibuetan, foku bat autokontsumorako hegaztietan eta 151 foku hegazti basatietan.
Egoera oso konplikatua izaten ari da Europa osoan, patogenizitate handiko H5N1 detekzioen tamainak eta hedadura geografikoak, batez ere udazkenean eta hegazti basatietan dokumentatutako kasuek, ez baitute aurrekaririk. EFSAk argitaratutako datuen arabera, zenbait zonaldetan birusak hegazti basatietan duen zirkulazio-maila handiak eta horrek eragiten duen ingurumen-kutsadura handiak etxeko hegaztien agerraldi gehienak primarioak izatea eragin dute, hegazti basatiekin izandako zeharkako kontaktua izanik infekzio-iturri probableena. Gainera, ugaztunen detekzioek gora egin dute pixka bat, batez ere Europako azeriek eta etxe-katuek, hegazti basatien detekzioek gora egin duten neurrian.
Beraz, orain Euskadin kasu positiborik detektatzen ari ez bagara ere, eta hegaztiak konfinatuta badaude ere, biosegurtasun-neurriak mantendu behar dira etxaldeetan, eta hegaztiak, ugaztun basatiak edo katuak hilda badaude edo gaixotasun-sintomak badituzte, garrantzitsua da haiengana ez hurbiltzea, gomendatutako prebentzio-neurriei jarraitzea, eta 112 telefono-zenbakira deitzea, agintariak arduratu daitezen haiek jasotzeaz, instalazio egoki batzuetara eramateaz eta birusa ikertzeko lagin egokiak hartzeaz.
Argazkia: PEXELS (SlimMars13)
